14 april 2026
Op de website van de KNVWS staat een vernieuwde index van ‘Hemel en Dampkring’ en ‘Zenit’. Deze omvat alle jaargangen vanaf 1902. De index is nu bijgewerkt en het aantal ingangen is gegroeid van ca. 25.000 naar ca. 38.000.
U vindt de index op de pagina: https://www.knvws.nl/publicaties/ . Ook zijn een trefwoordenlijst en gebruiksaanwijzing via deze pagina beschikbaar.
Hans Prinse die deze index beheert, zegt hierover:
‘De index is simpel: een lijst van artikelen op onderwerp, schrijver en vindplaats. Excel maakt dat je op die onderwerpen kunt sorteren. Onderwerpen die bij elkaar horen of verband met elkaar hebben, staan zo veel mogelijk bij elkaar. Zo weet men snel wat er over een onderwerp is geschreven, en wanneer en door wie. Voor AI-liefhebbers biedt de uitgebreide trefwoordenlijst hopelijk allerlei concrete zoektermen.
Zelf vind ik het mooiste het onderwerp ‘humor en fouten’. Over een lach en een traan in de sterrenkunde en de weerkunde zouden Govert Schilling, Niek de Kort, Jacob Kuiper en andere ras vertellers een aardig boekje kunnen schrijven aan de hand van dit onderwerp! Vertalen ze het in het Engels, dan valt er nog wat aan te verdienen…
De tekst van Hemel en Dampkring waar de index naar verwijst, heb ik in doorzoekbaar pdf-formaat. In verband met beperkte rechten op de inhoud Zenit zijn de teksten hiervan nu nog niet opvraagbaar.
De index is ooit opgezet door dr. J. van der Bilt in 1944. ‘Als ontvanger van zijn eervolle prijs heb ik zijn werk voortgezet. Eric Kaptein heeft de index van Van der Bilt en de ca. 80 indexen van de latere jaargangen in een Excel-bestand weten te om te zetten. Een titanenwerk, waar ik hem zeer dankbaar voor ben.‘