Samen bouwen aan de toekomst

Op zaterdag 26 september 2026 organiseert de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde het KNVWS Lustrumsymposium 2026 ter ere van haar 125-jarig bestaan. Tijdens deze bijzondere dag komen liefhebbers, vrijwilligers, wetenschappers, studenten en professionals samen om stil te staan bij de toekomst van weer- en sterrenkunde in Nederland.

Het symposium vindt plaats in het Gorlaeus Collegezalengebouw van de Universiteit Leiden, beter bekend als ‘De Schotel’. Onder het motto Samen bouwen aan de toekomst staat de dag volledig in het teken van ontmoeting, inspiratie, kennisdeling en samenwerking.

Van 09.30 tot 17.30 uur biedt het symposium een gevarieerd programma met lezingen, postersessies en een afsluitende paneldiscussie.

Programma

Lezingen

Het symposium brengt weer- en sterrenkunde samen, met aandacht voor actuele wetenschap, de grote ontwikkelingen van de afgelopen decennia en een blik op de toekomst. Daarbij staat ook centraal hoe we wetenschap delen met een breed publiek en welke rol amateurs daarin spelen.

Wetenschapsjournalist Govert Schilling vertelt vanuit zijn eigen ervaring hoe de sterrenkunde en de popularisering ervan door de jaren heen zijn veranderd. Reinier van den Berg en Sjoukje Philip nemen ons mee in klimaatverandering en extreem weer, en in de vraag hoe wetenschappers de invloed van klimaatverandering kunnen vaststellen. Astronomen Ignas Snellen en Nathalie Degenaar richten de blik verder het heelal in: van nieuwe werelden rond andere sterren tot zwarte gaten, neutronensterren en de extreme natuurkunde daaromheen.

Samen bieden de lezingen een breed panorama van de weer- en sterrenkunde van vandaag – én van wat ons de komende jaren te wachten staat.

Govert Schilling– Sterrenkunde door de jaren heen
Govert Schilling begon ooit bij de Jongerenwerkgroep voor Sterrenkunde en groeide uit tot een van Nederlands bekendste wetenschapspopularisatoren. In deze persoonlijke lezing blikt hij terug op een leven lang sterrenkunde: hoe zijn fascinatie voor het heelal ontstond, hoe hij er zijn vak van maakte en hoe de sterrenkunde en de manier waarop we erover vertellen door de decennia heen veranderden. Een terugblik op een carrière tussen wetenschap en publiek, maar vooral op een leven lang sterrenfan zijn.

Sjoukje Philip
Extreem weer in een veranderend klimaat
Na extreem weer volgt vaak de vraag wat de rol van klimaatverandering was. Het antwoord komt van zogeheten attributiestudies, die de relatie tussen extreme weersgebeurtenissen en klimaatverandering duiden. Binnen het Early Warning Centre van het KNMI worden zulke studies uitgevoerd voor temperatuurextremen, grootschalige neerslag en droogte. Aan de hand van een aantal bijzondere weersituaties laat Sjoukje Philip zien hoe klimaatverandering bij deze extremen een rol speelt – soms groot, en een andere keer veel minder.

Ignas Snellen
Nieuwe werelden buiten ons zonnestelsel
In de afgelopen dertig jaar is ons beeld van planeten volledig veranderd. Inmiddels weten we dat vrijwel iedere ster planeten lijkt te hebben, vaak in systemen die sterk verschillen van het onze. Ignas Snellen neemt ons mee langs de belangrijkste ontdekkingen in het onderzoek naar planeetvorming en exoplaneten. Nieuwe telescopen maken het mogelijk om niet alleen planeten te ontdekken, maar ook hun samenstelling en klimaat te onderzoeken. Met de komst van de Extremely Large Telescope breekt een nieuwe fase aan: kunnen we straks ook werkelijk aardachtige werelden rond andere sterren bestuderen?

Reinier van den Berg
Het nieuwe klimaat
Ook deze zomer werden we weer geconfronteerd met het nieuwe klimaat. Een historisch hete zomer in Europa, aan de vooravond van mogelijk de sterkste El Niño ooit gemeten. Het klimaat verandert snel, en zelfs sneller dan eerder gedacht. Waar gaat het naartoe en kunnen we het tij nog keren? En zo ja: kan dat door alleen de oorzaken van klimaatverandering weg te nemen, of moeten we met geo-engineering nog verder ingrijpen in het klimaat van onze planeet?

Nathalie Degenaar
Zwarte gaten en neutronensterren als kosmische energiecentrales
Zwarte gaten en neutronensterren behoren tot de meest extreme objecten in het heelal. Hun enorme zwaartekracht trekt gas en soms zelfs sterren naar zich toe, maar invallend materiaal kan ook spectaculaire straling, krachtige winden en snelle jets aandrijven. Vanuit haar eigen onderzoek naar accretie en jets laat Nathalie Degenaar zien hoe astronomen deze processen bestuderen en welke fundamentele vragen nog openstaan.

Postersessies

Gedurende de dag presenteren KNVWS-lidorganisaties zich via een uitgebreide posterexpositie. Samen geven deze posters een breed overzicht van alles wat binnen de vereniging leeft: van sterrenwachten en waarneemgroepen tot publieksactiviteiten, astrofotografie en weereducatie.

Daarnaast zijn er boekauteurs op het gebied van sterrenkunde, weerkunde of ruimtevaart. Bezoekers krijgen de mogelijkheid boeken te bekijken, aan te schaffen en te laten signeren.

KNVWS Eclipsfotowedstrijd 2026

Tijdens het symposium worden de winnaars bekendgemaakt van de KNVWS-eclipsfotowedstrijd rond de zonsverduistering van 12 augustus 2026.

De top 3 van elke categorie wordt tijdens de opening bekendgemaakt. Deze winnaars zijn door een jury verkozen. Aan het einde van de dag kiezen de aanwezigen gezamenlijk de uiteindelijke hoofdwinnaar van de wedstrijd uit deze 15 winnende inzendingen.

Meer informatie over deelname en categorieën is te vinden op onze speciale eclipspagina.

Paneldiscussie

De dag wordt afgesloten met een paneldiscussie onder leiding van KNVWS-voorzitter Lucas Ellerbroek. Samen met de sprekers wordt vooruitgekeken naar de toekomst van weer- en sterrenkunde in Nederland.

Welke rol blijven amateurs spelen in een tijd van snelle technologische ontwikkelingen? Hoe blijft wetenschap toegankelijk en inspirerend voor een breed publiek? En hoe bouwen professionals en amateurs samen verder aan de toekomst van het vakgebied?

Deze vragen vormen de rode draad van de afsluiting van het symposium.

Locatie en bereikbaarheid

Gorlaeus Collegezalengebouw (‘De Schotel’)

Het symposium vindt plaats in het moderne Gorlaeus Collegezalengebouw van de Universiteit Leiden, gelegen op het Leiden Bio Science Park. Dit is te vinden aan de Einsteinweg 57, 2333 CC Leiden.

Openbaar vervoer

De locatie is goed bereikbaar met het openbaar vervoer. Vanaf station Leiden Centraal rijden meerdere buslijnen richting het Leiden Bio Science Park. Daarnaast is het gebouw vanaf Leiden Centraal ook per fiets of te voet bereikbaar.

Een uitgebreide routebeschrijving en actuele reisinformatie zullen de komende tijd aan deze pagina worden toegevoegd.

Parkeren

Er is een grote parkeergarage tegenover de locatie, parkeergarage Ehrenfestweg aan de Ehrenfestweg 1. In de omgeving is weinig parkeergelegenheid op straat.

Meer informatie over aanbevolen parkeergelegenheden volgt de komende tijd.

Tickets en aanmelden

De ticketverkoop voor het KNVWS Lustrumsymposium start op 20 juni om 0.00. De tickets kunnen besteld worden via onze speciale ticketshop.

De prijzen zijn als volgt:
€ 35,- Regulier ticket
€ 25,- Leden of Vrijwilligers ticket voor aangesloten KNVWS lid-organisaties
€ 20,- Studenten ticket

Leden en vrijwilligers van aangesloten KNVWS-lidorganisaties wordt gevraagd tijdens de registratie aan te geven bij welke organisatie zij zijn aangesloten.

Studenten wordt gevraagd de naam van hun onderwijsinstelling te vermelden.

Om de registratie op de dag van het symposium soepel te laten verlopen en voor iedere deelnemer een persoonlijke badge met speciaal lustrumkeycord te kunnen verzorgen, kunnen tickets uitsluitend per persoon worden besteld.