Iedereen weet dat rechtstreeks kijken naar de zon niet goed is voor het oog, sterker nog: het
is gewoon gevaarlijk! De kans dat het zonlicht uw ogen beschadigt, is al in zeer korte tijd
mogelijk, een kwestie van seconden. Daarom is het waarnemen van een (gedeeltelijke)
zonsverduistering direct gekoppeld aan het aspect VEILIGHEID. Zolang er tijdens een zon-
eclips nog een klein stukje van de zonneschijf zichtbaar is (de gedeeltelijke fase), is ook dat
kleine zonnesegmentje in staat verwoestende schade aan uw ogen te berokkenen. Neem
daarom bij het observeren van de eclips alle voorzorgen in acht! Op internet is veel
informatie te vinden over het veilig observeren, zowel voor waarnemers met als zonder
speciale apparatuur.
436.000 keer sterker
We weten dat de maan alleen zonlicht reflecteert en zelf geen licht uitzendt. Een blik op de
volle maan hoog aan de hemel is altijd veilig. Het door de maan gereflecteerde zonlicht
bevat alle delen van het zonnespectrum, dus ook het ultraviolette en het infrarode, maar de
intensiteit daarvan is zo gering dat het risico op oogschade kan worden verwaarloosd. Uit
metingen blijkt dat de intensiteit van het licht van de zon tot 436.000 keer sterker is dan dat
van de volle maan.
Hoe je een zonsverduistering veilig observeert, zonder risico’s op oogbeschadiging, wordt
uitgebreid beschreven op de website www.zonsverduistering.nl. Voor het veilig kijken is
absoluut een filter nodig. Veilige filters moeten, met name in het golflengtegebied van 380
tot 1400 nanometer, het teveel aan zonlicht wegfilteren, dat wil zeggen ruim onder de voor
het oog schadelijke grens blijven.
Op https://www.zonsverduistering.nl/waarnemen.html wordt nauwkeurig uitgelegd welke
filters goed bruikbaar zijn en welke beslist niet. Wie op 12 augustus 2026 vanuit Nederland
de zonsverduistering wil bekijken, zal een eclipsbril moeten gebruiken om het allemaal veilig
te houden. Moderne eclipsbrillen voldoen aan ISO-keurmerk 12312-2 en daar mag je in
principe langere tijd achtereen door kijken. Vroeger was het advies: speel op zeker en kijk
ook door deze brillen niet langer dan 10 tot 20 seconden achtereen. Laat daarna de ogen
even rusten, voordat je opnieuw kijkt. Ben je niet helemaal zeker van je zaak, dan is dit nog
steeds een goed advies.
Namaakbrillen
Op de website van de American Astronomical Society (AAS) is veel informatie te vinden over
leveranciers van veilige eclipsbrillen.
Kijk daarbij op https://eclipse.aas.org/eye-safety/viewers-filters. In aanloop naar de totale
zonsverduistering van 8 april 2024 in de USA, verscheen op diezelfde website een gedegen
artikel over namaak-eclipsbrillen, https://aas.org/press/american-astronomical-society-
warns-counterfeit-fake-eclipse-glasses.
Wilt u nog meer weten over eclipsbrillen, dan is er een interessant artikel dat in 2001 in
Zenit verscheen: https://www.zonsverduistering.nl/waarnemen2.html. Doordat er
voortdurend veranderingen in de gebruikte materialen zijn, zijn sommige zaken in dat artikel
mogelijk niet meer geheel bij de tijd.
In Nederland zijn er bij diverse sterrenwachten eclipsbrillen te koop. Ook via de website
https://eclipsbrillen.nl/ zijn ze te bestellen.
Bent u van plan om met een verrekijker of telescoop de eclips te bekijken, dan zijn er nog
meer zaken waar u op moet letten. Filters die bevestigd moeten worden op kijkers, moeten
aan hoge eisen voldoen. Ook het juist monteren en gebruiken van deze filters vergt veel
ervaring. Op https://www.telescoop.nl/zonnefilter-telescoop/ is daar veel informatie over
beschikbaar.
Kinderen
Neem de tijd om in de weken voorafgaand aan 12 augustus goed de veilig-kijken-
adviezen door te nemen. Gaat u het bijzondere fenomeen bekijken met jonge gezinsleden,
bespreek dan ruim van tevoren wat er gaat gebeuren en maak ze bewust wat wel en niet
mag. Een eclips is mooi, maar bekijk hem veilig zodat de volgende ook weer een feest kan
worden.