Een zeldzame zonsverduistering én een jubileum: de KNVWS roept iedereen op om de eclips van 12 augustus 2026 vast te leggen.
De zonsverduistering van 12 augustus 2026 wordt in Nederland de indrukwekkendste sinds 11 augustus 1999. Pas in 2081 zullen we hier weer een vergelijkbaar grote gedeeltelijke eclips zien. Voor de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde (KNVWS) is dat reden om er extra aandacht aan te geven – juist in het jaar dat de vereniging haar 125-jarig bestaan viert.
Dat jubileum wordt gevierd met een reeks activiteiten, met als hoogtepunt een symposiumdag op zaterdag 26 september. Daarnaast organiseert de KNVWS een speciale fotowedstrijd rond de zonsverduistering!
Iedereen kan meedoen. Inzendingen worden verdeeld over vijf categorieën en begin september beoordeeld door een jury. De winnaars worden bekendgemaakt tijdens het symposium op 26 september, waar ook het publiek betrokken wordt bij de toekenning van de ereprijs.
Waar moet je kijken op 12 augustus?
Als het weer meewerkt, is rond 20.10 uur het maximum van de eclips zichtbaar: tot wel 90% van de zon wordt dan door de maan bedekt. De zon staat laag boven de westnoordwestelijke horizon, ongeveer een uur voor zonsondergang. Tijdens het maximum is een mooie zonnesikkel zien (met een eclipsbril, natuurlijk).
Wedstrijdcategoriën en inzendinstructie
In dit tijdperk van video en foto zal het natuurverschijnsel door velen worden vastgelegd.
Sommigen werken met grote telelenzen terwijl anderen met eenvoudige camera’s aan de slag
gaan. Vaak zal het ook goed lukken met de camera van de mobiele telefoon. Daarbij zijn veel
onderwerpen te bedenken in relatie tot de eclips. Niet alleen de gedeeltelijke (in Nederland) of
geheel verduisterde zon (in het totaliteitspad), maar ook de festiviteiten er omheen zijn soms
zeer fotogeniek. Bij de eclips van dit jaar is de lage zonnestand een voordeel. De combinatie
van een (markant) object tezamen met het fenomeen is vrij gemakkelijk in één beeld te
pakken. Het zijn allemaal onderwerpen die als wedstrijdinzending in aanmerking komen.
Vijf categorieën
De wedstrijd biedt ruimte voor allerlei invalshoeken. Er zijn 5 categorieën gemaakt waar de
eclips op een of andere manier een rol speelt. Foto’s kunnen overal in de eclipszone worden
gemaakt. Allerlei apparatuur kan daarvoor worden benut. Van telelens tot smartphone: alles
mag. Juist de lage stand van de zon maakt het relatief eenvoudig om de eclips te combineren
met herkenbare objecten in één beeld. Op speelse wijze is hieronder aangegeven welke
categorieën er zijn.
- Zon en maan: Foto’s van de eclips zelf.
- Eclips in de omgeving: De eclips samen met landschap, gebouwen of andere objecten.
- Eclips en commercie: Reclame, producten en acties rond de eclips.
- De natuur reageert: Dieren, planten en het weer tijdens de verduistering.
- Mensen, maatschappij, media en emoties: Hoe mensen de eclips beleven en erop reageren.
Van telelens tot smartphone: alles mag. Juist de lage stand van de zon maakt het relatief eenvoudig om de eclips te combineren met herkenbare objecten in één beeld.
Categorie 1
Eclipsgangers in Spanje of IJsland hopen natuurlijk een foto te maken zoals links, maar
thuisblijvers krijgen met een gedeeltelijke eclips ook mooie kansen op 12 augustus.
Eclipsfotograaf Rob Jastrzebski uit De Bilt maakte de linker plaat in 2017 (USA), de rechter
werd in 2022 gemaakt door Jacob Kuiper in Steenwijk. Foto’s waar alleen het
natuurfenomeen zelf op staat, vallen onder categorie 1.
Categorie 2
In de tweede categorie vallen opnamen waarbij naast de eclips ook de omgeving in beeld is
gebracht. De combinatie van gebouwen of andere objecten kan prachtige plaatjes
opleveren. Hieronder zien we enkele voorbeelden van de grote gedeeltelijke
zonsverduistering bij zonsopkomst op 31 mei 2003. V.l.n.r. Texel airport (Ed de Bruijn),
Delfzijl (Reinder Bouma), Paesens Moddergat (Jan Kelderhuis), Alphen aan den Rijn (Robert
Haas).
Categorie 3
Rond de 12 e augustus springt de commercie in op het natuurfenomeen. Zeker op plaatsen waar
de eclips totaal is zoals in Spanje en IJsland, ontstaat een handel in eclips-T-shirts en wordt er
van alles bedacht om wat te verdienen. Op Curaçao werden in 1998 zelfs speciale blikjes met eclipsbier geproduceerd en verkocht. Foto’s die dit aspect van de zonsverduistering belichten,
vallen in categorie 3.
Eclipsbier op Curaçao in 1998. Foto: Jacob Kuiper
Categorie 4
Het weer en de natuur reageert op de zonsverduistering. Planten sluiten eerder hun bloemen
bij het afnemende licht en ook de temperatuur zal iets dalen tijdens het fenomeen. Heeft u dit
vastgelegd met uw meetapparatuur of in een grafiek opgetekend dan is dat een prima beeld
voor categorie 4.
Temperatuurmetingen verricht op het Stedelijk Gymnasium in ’s-Hertogenbosch op 11
augustus 1999.
Categorie 5
De media leveren een prachtige bron voor beeldmateriaal. Krantenkiosken stonden de dag na
de eclips bol van 11 augustus 1999 bol van de eclipsfoto’s. Kinderen die al vroeg op school op
de hoogte waren gebracht van de zonsverduistering maakten soms mooie tekeningen. Het zijn
die beelden die precies voldoen aan inzendingen in categorie 5.
Links: Mensen die de krant lezen die bol staat van eclipsnieuws. Foto: Jacob Kuiper
Rechts: Een tekening die Daisy van Dam uit groep 8 van de Laurensschool in De Bilt maakte,
nadat er was verteld over de eclips die er op 11 augustus 1999 zou komen. Foto: Jacob Kuiper
Bezoekers bij sterrenwacht Jan Paagman kijken naar de eclips op 10 juni 2021. Foto: Harrie
Eijsbouts
Inzendinstructie
De inzendingen kunnen tot en met donderdag 27 augustus 2026 worden ingezonden. De
inzendingen kunnen alleen per e-mail worden ingezonden naar fotowedstrijd@knvws.nl.
Lees in ieder geval het wedstrijdreglement om te zien waar de inzendingen aan moeten
voldoen. Op de verzamelafbeelding bij de vijf categoriën kunt u zien dat meerdere categorieplaatjes met behulp van AI zijn samengesteld. De opname aan de rechterkant is daar een sterk voorbeeld van; u zag vast onmiddellijk waardoor. Het ziet er indrukwekkend uit, maar bij de KNVWS-
eclipsfotowedstrijd worden met AI-bewerkte inzendingen niet geaccepteerd! Per categorie
kan iemand maximaal 1 foto insturen. We hopen dat veel mensen meedoen. Het maakt niet uit
of u zich in Nederland bevindt of elders. De foto moet echter wel betrekking hebben op de
eclips van 12 augustus 2026. Belangrijk dus om te weten: Foto’s die met behulp van AI zijn
vervaardigd, komen niet in aanmerking voor inzending!
Te winnen prijzen
In alle categorieën kiest de wedstrijdjury 3 inzendingen die met een prijs worden bekroond.
De 1 e prijs in iedere categorie wordt beloond met een geldprijs van 200 Euro. De 2e en 3e prijs
in iedere categorie bestaat uit een fraai boek uit de wereld van weer- en sterrenkunde. Mocht
in een bepaalde categorie geen inzending zijn ontvangen, dan wordt een extra foto uit één van
de andere categorieën bekroond. De 15 bekroonde inzendingen worden op de symposiumdag
van het 125-jarig KNVWS-jubileum in Leiden bekend gemaakt.
De deelnemers aan het symposium op 26 september kiezen uit de 15 bekroonde inzendingen
één opname die de ereprijs krijgt. Aan de ereprijs is ook een prijs van 200 Euro verbonden.