Iedereen weet dat rechtstreeks kijken naar de zon niet goed is voor het oog, sterker nog: het is gewoon gevaarlijk! De kans dat het zonlicht uw ogen beschadigt, is al in zeer korte tijd mogelijk, een kwestie van seconden. Daarom is het waarnemen van een (gedeeltelijke) zonsverduistering direct gekoppeld aan het aspect VEILIGHEID. Zolang er tijdens een zon-eclips nog een klein stukje van de zonneschijf zichtbaar is (de gedeeltelijke fase), is ook dat kleine zonnesegmentje in staat verwoestende schade aan uw ogen te berokkenen. Neem daarom bij het observeren van de eclips alle voorzorgen in acht! Op internet is veel informatie te vinden over het veilig observeren, zowel voor waarnemers met als zonder speciale apparatuur.
436.000 keer sterker
We weten dat de maan alleen zonlicht reflecteert en zelf geen licht uitzendt. Een blik op de volle maan hoog aan de hemel is altijd veilig. Het door de maan gereflecteerde zonlicht bevat alle delen van het zonnespectrum, dus ook het ultraviolette en het infrarode, maar de intensiteit daarvan is zo gering dat het risico op oogschade kan worden verwaarloosd. Uit metingen blijkt dat de intensiteit van het licht van de zon tot 436.000 keer sterker is dan dat van de volle maan.
Hoe je een zonsverduistering veilig observeert, zonder risico’s op oogbeschadiging, wordt uitgebreid beschreven op de website www.zonsverduistering.nl. Voor het veilig kijken is absoluut een filter nodig. Veilige filters moeten, met name in het golflengtegebied van 380 tot 1400 nanometer, het teveel aan zonlicht wegfilteren, dat wil zeggen ruim onder de voor het oog schadelijke grens blijven.
Op https://www.zonsverduistering.nl/waarnemen.html wordt nauwkeurig uitgelegd welke filters goed bruikbaar zijn en welke beslist niet. Wie op 12 augustus 2026 vanuit Nederland de zonsverduistering wil bekijken, zal een eclipsbril moeten gebruiken om het allemaal veilig te houden. Moderne eclipsbrillen voldoen aan ISO-keurmerk 12312-2 en daar mag je in principe langere tijd achtereen door kijken. Vroeger was het advies: speel op zeker en kijk ook door deze brillen niet langer dan 10 tot 20 seconden achtereen. Laat daarna de ogen even rusten, voordat je opnieuw kijkt. Ben je niet helemaal zeker van je zaak, dan is dit nog steeds een goed advies.
Namaakbrillen
Op de website van de American Astronomical Society (AAS) is veel informatie te vinden over leveranciers van veilige eclipsbrillen. Kijk daarbij op https://eclipse.aas.org/eye-safety/viewers-filters. In aanloop naar de totale zonsverduistering van 8 april 2024 in de USA, verscheen op diezelfde website een gedegen artikel over namaak-eclipsbrillen, https://aas.org/press/american-astronomical-society-
warns-counterfeit-fake-eclipse-glasses.
Wilt u nog meer weten over eclipsbrillen, dan is er een interessant artikel dat in 2001 in Zenit verscheen: https://www.zonsverduistering.nl/waarnemen2.html. Doordat er voortdurend veranderingen in de gebruikte materialen zijn, zijn sommige zaken in dat artikel mogelijk niet meer geheel bij de tijd.
In Nederland zijn er bij diverse sterrenwachten eclipsbrillen te koop. Ook via de website https://eclipsbrillen.nl/ zijn ze te bestellen. Bent u van plan om met een verrekijker of telescoop de eclips te bekijken, dan zijn er nog meer zaken waar u op moet letten. Filters die bevestigd moeten worden op kijkers, moeten aan hoge eisen voldoen. Ook het juist monteren en gebruiken van deze filters vergt veel
ervaring. Op https://www.telescoop.nl/zonnefilter-telescoop/ is daar veel informatie over beschikbaar.
Kinderen
Neem de tijd om in de weken voorafgaand aan 12 augustus goed de veilig-kijkadviezen door te nemen. Gaat u het bijzondere fenomeen bekijken met jonge gezinsleden, bespreek dan ruim van tevoren wat er gaat gebeuren en maak ze bewust wat wel en niet mag. Een eclips is mooi, maar bekijk hem veilig zodat de volgende ook weer een feest kan worden.