01 september 2026
Tijdens de achtste Landelijke Zonnekijkdag op 5 juli was er, net als vorig jaar, weinig zon te zien. Wel bleef het ’s middags op de meeste plekken in het land droog. Ondanks het weer kijkt een deel van de deelnemers toch terug op een succesvolle activiteit.
‘We hopen dat de zon volgend jaar meer en langer te zien is’, schreven we vorig jaar na een regenachtige Zonnekijkdag in het verslag. Helaas was het ook dit jaar in een flink deel van het land erg bewolkt. Toch waren er duidelijke verschillen in de weersituatie. Het weerkundig overzicht vindt u aan het eind van dit verslag.
Hieronder de bewolking op verschillende tijden van de dag juli. De rest van weerkundig overzicht vindt u aan het eind van dit verslag.
Op de satellietfoto’s zien we dat de bewolking met name in het noorden en noordoosten een erg gesloten dek vormde. Verder zuidwaarts waren er wel wat opklaringen, maar pas in de loop van zondagmiddag brak de zon in het westen wat meer door. In het zuidwesten had de zon de beste papieren.
Hoe was het?
Er hadden zich 38 locaties aangemeld om de Zonnekijkdag mee te beleven, meer dan voorgaande jaren. Hoeveel er werkelijk meegedaan hebben weten we niet. Hieronder een bloemlezing van de ontvangen terugmeldingen hoe het verlopen was..
Sommige deelnemende lidorganisaties zagen dat er door de wolken weinig interesse was voor de activiteit. Onder andere de Sterrenwacht in Eindhoven en VWS Noord-Drenthe in Assen kregen minder bezoekers dan gehoopt over de vloer vanwege de zware bewolking. Dat geldt ook voor de Sterrenwacht Gooi en Vechtstreek, maar zij maakten er alsnog een mooie dag van:
‘Op de zonnekijkdag was het erg rustig op de sterrenwacht Gooi en Vechtstreek. Er kwamen geen bezoekers (die hadden zich de dagen ervoor afgemeld). Het was een gezellige bijeenkomst met de vrijwilligers die gezamenlijk naar de presentatie luisterden die één van hen had voorbereid.’
- Erik van der Hoven, Sterrenwacht Gooi en Vechtstreek, s’ Graveland
Maar ook een groot deel, zoals het Natuurmuseum Brabant en in Kolham, kijkt wel tevreden terug op de dag. Sterrenwacht Vesta in Oostzaan meldde ondanks de bewolking een flinke opkomst met een enthousiast publiek.
Sonnenborgh in Utrecht deed bijvoorbeeld buiten wel cyanotypie. Daarvoor wordt papier lichtgevoelig gemaakt met een speciale oplossing. Dit papier kun je vervolgens een tijdje buiten leggen met daarop een voorwerp of een negatief. Daarna was je het papier waardoor je de cyanotypie ontwikkelt en heb je een afbeelding van het voorwerp. Sonnenborgh ontving honderd bezoekers.
Vanuit Zwolle kregen we dit bericht:
‘Helaas, ik ben maar naar de Nooterhof gegaan, om de rest van de club te helpen, daar was het ook bewolkt natuurlijk… Maar er was een programma voor de jeugd. Ik heb de kids laten zien hoe je een Camera Obscura kijkdoos kunt maken, om velig mee naar de Zon te kunnen kijken. Veilig naar de Zon kijken. Hoe kan ik een Camera Obscura maken?’
- Wim Verdoold, SidewalkAstronomyNetherlands, Zwolle
Ook in Castricum was het een succesvolle dag:
‘De zonnige dag is het hier helaas niet geworden, slechts drie keer hebben we de zon kunnen zien: twee keer door de bewolking heen (in witlicht) in de ochtend, en een keer net na de lunch waarbij het echt even helder was en ook in H-alpha gekeken kon worden. Deze drie waarneemmomenten duurden echter niet langer dan enkele minuten, die aan het begin van de middag circa 10 minuten.
Evengoed was het weer een succes. Ons observatorium is gebouwd bovenop onze bibliotheek, het bezoek alleen is daardoor voor de meeste mensen al een hele belevenis.
Het was de hele dag droog en (afgezien van de bewolking) prima weer. In de tuin stonden vier telescopen opgesteld, het observatorium nog vijf, en daarnaast was er een doorlopende diashow van zonnefoto’s en stonden in de bibliotheek drie weegschalen om het gewicht van de bezoekers te meten zoals ze die zouden ervaren op de Aarde, Maan en Jupiter.’
- Nicolàs de Hilster, InFINNity Deck, Castricum
De opstelling in de tuin van Nicolàs de Hilster. Foto: Nicolàs de Hilster
Volkssterrenwacht Bussloo liet weten:
‘De presentaties lokken altijd weer mensen naar de sterrenwacht. Ondanks dat de zon grotendeels absent was kunnen we de meeste mensen toch weer enthousiast naar huis laten gaan.
Leuk is altijd de verbazing over de grootte van de zon en dat protuberansen makkelijk 10x de diameter van de aarde kunnen worden.’
- Radboud Jorna, Volkssterrenwacht Bussloo, Bussloo
Ook in Vinkel kwamen genoeg geïnteresseerde bezoekers langs:
‘De zon liet zich niet zien (alleen eind van de middag af en toe), maar Jacob Kuiper gaf twee maal een presentatie over de zonsverduistering van 12 augustus a.s. Daarnaast gaven we planetariumvoorstellingen. Bezoekers konden door de telescopen naar ‘aardse’ objecten kijken. Publiek was heel geïnteresseerd.’
- Urijan Poerink, Sterrenwacht Halley, Vinkel
Bezoekers op het dak van Halley zien de zon eindelijk doorbreken.
Dat gold ook voor de Jan Paagman Sterrenwacht in Asten:
‘Meerdere proefjes omtrent de zon opgesteld. Bezoekers waren ondanks dat zij geen zon hebben gezien verrast en enthousiast omtrent de proefjes en veel opmerkingen gehad dat zij veel geleerd hebben en dat de proefjes echt bijdroegen aan kennis overdracht. Een privé-bericht ontvangen dat hun kind heel enthousiast was en graag wil aansluiten bij onze jeugdgroep Galactica zodra hij oud genoeg is.’
- Youetta Pool, Jan Paagman Sterrenwacht, Asten
Warm welkom bij de Jan Paagman Sterrenwacht. Foto: Youetta Pool
Snel de zon zoeken. Foto: Youetta Pool
In Leiden (Oude Sterrewacht) was het ook bewolkt op enkel moment na dat de zon zich liet zien, te kort om een waarneming te doen. De post was opgesteld voor de ingang van het bezoekerscentrum in de botanische tuin, waar de vele geïnteresseerde bezoekers belangstellend afwachten of we de zon toch nog konden laten zien.
Gelukkig was er ook een slecht-weer programma. In het bezoekerscentrum waren enkele proefjes opgesteld met uitleg over het zonnespectrum en andere lichtbronnen. Vooral kinderen waren heel enthousiast als ze hun diffractiebrillen opgezet hadden. Enkelen wilden het spectrum vast pakken. Daar telden we toch zo’n 120 belangstellenden.
Omdat de zon zich op 5 juli niet liet zien werd een herhaling beloofd. Die herhaling vond plaats op 19 juli en toe werkte de zon wel mee. Van 13 tot 16 uur waren de twee telescopen, (H-alpha en wit licht) continu bezet. Van deze dag zijn de bijgevoegde foto’s . Ook toen waren de diffractiebrillen een succes.
Met de H-alpha telescoop speuren naar zonnevlammen .
Wachten op je beurt (foto’s Martien Jacobs
- Martien Jacobs, WLS Leiden
Sterrenwacht Cosmos (Lattrop) meldde een geslaagde dag. Ondanks de bewolkte hemel. Met 75 bezoekers waren ze volgeboekt.
Sterrenwacht Phoenix (Lochem) meldt:
‘Het was een geslaagde activiteit. We hadden 15 bezoekers, die vonden de lezing en de projectie/presentatie in het planetarium leuk en heel af en toe was er ook nog een glimpje zon te zien door de (van filter voorziene) kijker.’
- Hennie Kiel, Sterrenwacht Phoenix
CAMRAS Raiotelescoop Dwingeloo
Traditioneel hebben we het zomerseizoen in Dwingeloo afgetrapt met de zonnekijkdag.
Helaas was het in Dwingeloo ook bewolkt, dus de H-alphakijker is binnengebleven. Radiogolven laten zich niet door wolken tegenhouden, dus de zon was met de radiotelescoop prima waar te nemen. Met de radiotelescoop konden we de hoge zonne-activiteit waarnemen door af en toe een tikje in de ruis. De totale hoeveelheid zonneruis was ongeveer 28 dB, wat omgezet in geluid een flinke hoeveelheid ruis is!
- Michel arts,
Weerkundig overzicht Zonnekijkdag 2026
Jacob Kuiper
De weersituatie op deze achtste Zonnekijkdag liet voor de deelnemers wel wat te wensen over. Bewolking was vaak een spelbreker, maar er waren flinke verschillen in het land als we de cijfers op een rijtje zetten.
Het weer in Nederland werd bepaald door een hogedrukgebied dat met zijn centrum bij de ingang van Het Kanaal lag. Aan de noordoostflank van dit hoog bevond zich een aantal frontale systemen, die in een west- tot noordwestelijke stroming over ons land trokken.
In de ochtend leverde één van de fronten plaatselijk meer dan 5 millimeter neerslag. De regen viel vooral in het oosten en noordoosten van het land, in het westen bleef het droog. De aangevoerde lucht bevatte voldoende vocht om uitgebreide wolkenvelden in stand te houden.
KNMI-station Vlissingen registreerde daar uiteindelijk 10 uren zonneschijn. In Lauwersoog, langs de waddenkust, werd deze dag niet meer dan anderhalf uur zonneschijn opgetekend. Ondanks de beperkte hoeveelheid zon was het buiten goed uit te houden. De temperatuur liep in het noorden op naar ongeveer 20 graden, terwijl in de zuidelijke provincies regelmatig 24 graden werd gehaald. Het Zeeuw-Vlaamse Westdorpe had met 24,9 graden het hoogste maximum van het land, één tiende graad verwijderd van een zomerse dag.
Het was soms dus lang wachten om de zon in de kijker te krijgen. Ook op Sterrenwacht Halley in Noord-Brabant was dat het geval. Toch konden bezoekers laat in de middag door de kijker de zon observeren. In totaal waren zeker 60 bezoekers naar de locatie tussen Heesch en Vinkel gekomen.
Ik kon ze daar in ieder geval meer vertellen over de zonsverduistering van aanstaande 12 augustus. Daardoor blijkt maar weer, dat organisaties die ook een ‘slecht-weer-programma’ in hun draaiboek hadden opgenomen, zeker geen teleurgestelde bezoekers kenden