08 november 2026
Georganiseerd door de Leidse Geologische Vereniging; van harte aanbevolen door de KNVWS
De Einstein Telescope belooft een revolutie in de sterrenkunde, maar daarvoor moet eerst de aarde grondig worden onderzocht. Op 30 januari 2027 organiseert de Leidse Geologische Vereniging een symposium over dit ambitieuze project, waarin geologie en sterrenkunde samenkomen.
Einstein Telescope: eerst de aarde, dan het heelal
Wat hebben de diepste geheimen van het heelal gemeen met de gesteentelagen onder Zuid-Limburg? Meer dan je zou denken. De mogelijke komst van de Einstein Telescope naar de Euregio Maas-Rijn maakt geologie tot een onverwachte, maar cruciale schakel in de moderne sterrenkunde. Om zwaartekrachtgolven uit de verste uithoeken van de kosmos te kunnen meten, moeten wetenschappers eerst precies begrijpen wat zich onder onze voeten bevindt.
De Einstein Telescope moet een van de meest geavanceerde observatoria ter wereld worden. Het ondergrondse instrument zal zwaartekrachtgolven ongeveer honderd keer gevoeliger meten dan huidige detectoren zoals LIGO en Virgo. Daardoor kunnen astronomen botsingen van zwarte gaten en neutronensterren veel nauwkeuriger bestuderen en mogelijk verder terugkijken in de geschiedenis van het heelal dan ooit tevoren.
Het ontwerp bestaat uit een gelijkzijdige driehoek met zijden van tien kilometer, aangelegd op enkele honderden meters diepte. In deze tunnels zullen uiterst gevoelige lasersystemen de minuscule vervormingen van de ruimtetijd registreren die worden veroorzaakt door passerende zwaartekrachtgolven.
Voor dit project is de ondergrond van doorslaggevend belang. De detector moet worden beschermd tegen de kleinste trillingen van verkeer, industrie, grondwaterstromingen en natuurlijke seismische activiteit. Zelfs uiterst geringe verstoringen kunnen de metingen beïnvloeden. Daarom onderzoeken geologen en geofysici in het Limburgse grensgebied de gesteentelagen, breuken, grondwaterstromen en seismische eigenschappen van de ondergrond. Die kennis bepaalt niet alleen waar de tunnels kunnen worden aangelegd, maar ook hoe diep en tegen welke kosten.
Behalve wetenschappelijke kansen biedt het project ook aanzienlijke economische perspectieven. Volgens schattingen kan de Einstein Telescope tienduizenden directe en indirecte banen opleveren en een krachtige impuls geven aan innovatie in de regio. Al tientallen bedrijven in de Euregio werken mee aan de ontwikkeling van benodigde technologieën, terwijl wordt gehoopt op een innovatief ecosysteem vergelijkbaar met dat rond CERN. De Einstein Telescope laat zien hoe de grootste ontdekkingen over het heelal soms beginnen met een nauwkeurige kennis van de aarde onder onze voeten.
Symposium in Leiden
Komt de Einstein Telescope naar de Euregio Maas-Rijn? Over die vraag organiseert de Leidse Geologische Vereniging op zaterdag 30 januari 2027 een symposium in Leiden met deskundigen die rechtstreeks bij het project betrokken zijn.
Bijzonder is ook de locatie: de historische Lorentzzaal van het Kamerlingh Onnes Gebouw, waar Albert Einstein een eeuw geleden zelf nog colleges gaf. Het symposium brengt daarmee wetenschapsgeschiedenis en toekomstig grensverleggend onderzoek op een unieke manier samen.
Programma (aanvang 13 uur)
- Geert Jan Vis (TNO) – De geologie achter de locatiekeuze
- Wim Walk (Nikhef) – Zwaartekrachtgolven en de telescoop zelf
- Hans Plets (CEO ET Vlaanderen) – Landt de Einstein Telescope in de Euregio Maas-Rijn?
Iedereen is welkom; voorkennis is niet vereist. Nieuwsgierige belangstellenden, amateurastronomen, geologen en andere wetenschapsliefhebbers zijn van harte uitgenodigd. De lezingen eindigen naar verwachting tussen 16.00 en 16.30 uur. Aansluitend is er gelegenheid om tijdens de borrel na te praten; deze duurt tot 17.00 uur.
Kosten: € 15 per persoon (incl. koffie/thee en borrel na afloop)
- Ontvangst en registratie: 12.30 uur
- Aanmelden 👉 https://tinyurl.com/GeoLeid (uiterlijk 24 januari 2027)
- Meer info 👉 https://tinyurl.com/GeoLeiden